Portugal had dankzij Vasco da Gama de oostelijke route naar India en de specerijen ontdekt. Spanje moest dus via het westen een weg naar Azië vinden, om het verdrag niet te schenden. Christoffel Columbus dacht dat hem dat gelukt was, maar al snel bleek dat hij een nieuw continent had bereikt: Amerika.

Maar Ferdinand Magellaan, geloofde dat er ergens in het zuiden van Amerika een doorgang moest zijn naar de oceaan aan de andere kant. Als hij die doorgang vond, kon Spanje alsnog Azië via het westen bereiken.

Wie was Ferdinand Magellaan?

Reis rond de wereld

Op 20 september 1519 vertrok Magellaan uit Sevilla, Spanje met vijf schepen en ongeveer 270 bemanning. De vloot stak de Atlantische Oceaan over en volgde de kust van Zuid-Amerika.
Ze zochten maandenlang naar een doorgang naar de zee aan de andere kant. De omstandigheden waren zwaar: stormen, kou en muiterijen teisterden de bemanning.

In oktober 1520 vond Magellaan eindelijk een smalle doorgang, bij het zuidelijkste punt van Zuid-Amerika. Na een gevaarlijke tocht door de smalle wateren bereikten de schepen een enorme, kalme oceaan. Magellaan noemde die de "Mar Pacífico" , de Stille Oceaan.

Maar deze oceaan was veel groter dan hij dacht. Magalhães wist niet dat hij de grootste oceaan ter wereld over moest steken om de Molukken te bereiken. De oversteek duurde meer dan drie maanden, zonder voldoende eten of vers water. Veel bemanningsleden stierven aan scheurbuik. Toen ze eindelijk de Filipijnen bereikten, waren de meeste mannen uitgeput.

Op woensdag 28 november 1520 verlieten we de zeestraat en voeren we de Stille Oceaan op, waar we drie maanden en twintig dagen verbleven zonder proviand of andere verversingen aan boord te nemen; we aten slechts verpulverde beschuit vol wormen die stonk naar de urine van de ratten die ervan hadden gevreten. En we dronken voortdurend verontreinigd, geel water. We aten ook runderhuiden, die door de zon, de regen en de wind zeer hard waren geworden. We dompelden ze vier of vijf dagen in zee, braadden ze kort op kolen en aten ze zo. En van de ratten, die voor een halve dukaat per stuk werden verkocht, konden sommigen van ons niet genoeg krijgen. Afgezien van genoemde kwalen was nog het ergste dat het tandvlees in boven- en onderkaak van de meeste mannen opzette, zodat ze niet konden eten. En zo stierven negenentwintig van onze mannen. Maar afgezien van de doden kregen vijfentwintig of dertig van onze mannen allerlei kwalen in de armen, benen of andere lichaamsdelen, zodat er nog maar erg weinig gezonden overbleven.

Toen Magellaan de Filipijnen bereikte werd hij aanvankelijk vriendelijk ontvangen, en hij wist met enkele lokale heersers goede banden op te bouwen en handel te drijven. Magellaan was echter niet alleen op zoek naar nieuwe handelsroutes, hij voelde zich ook geroepen om het christendom te verspreiden. Steeds vaker gebruikte hij geweld om lokale leiders tot bekering te dwingen.
Toen de vorst van het eiland Mactan weigerde zich tot het christendom te bekeren, kwam het tot een gevecht waarbij Magelaan werd gedood. Hij zag het einde van zijn reis niet meer.

Toch zette zijn vloot door: onder leiding van Juan Sebastián Elcano maakte één schip de reis af en keerde in 1522 terug in Spanje. Daarmee was voor het eerst in de geschiedenis de aarde helemaal rondgevaren. Van de 270 mannen kwamen er slechts 18 levend thuis. 

Wat dreef Magellaan?

De ontdekkingsreizen van Magellaan hadden verschillende motieven:

1. Handel en rijkdom: Spanje wilde een westelijke route naar de Molukken vinden om specerijen rechtstreeks te kunnen kopen en de Portugese tussenhandel te omzeilen.
2. Religie en macht: Magellaan en Spanje wilden het christendom verspreiden en hun invloed ver buiten Europa laten gelden.
3. Avontuur en eer: Voor Magellaan betekenden verre reizen roem, prestige en persoonlijke erkenning.
4. Politieke rivaliteit: Spanje wilde niet achterblijven bij Portugal, dat al een oostelijke route naar Azië beheerste

De betekenis van zijn ontdekkingen

De reis van Ferdinand Magellaan was een historische mijlpaal: het was de eerste reis waarmee de aarde volledig rondgevaren werd, ook al maakte Magellaan zelf de tocht niet af. Hiermee bewezen hij en zijn bemanning dat de aarde echt rond is en veel groter dan mensen tot dan toe hadden gedacht. Bovendien lieten zij zien dat de oceanen met elkaar verbonden zijn en dat lange reizen over zee mogelijk waren. De zeestraat die Magellaan gebruikte om van de Atlantische Oceaan naar de Stille Oceaan te varen werd later naar hem vernoemd: de Straat van Magellaan.

Maar net als bij andere ontdekkingsreizigers had deze reis ook een donkere kant. Slechts een klein deel van de bemanning overleefde de gevaarlijke tocht, en tijdens de contacten met inheemse volkeren werd vaak geweld gebruikt. De reis legde bovendien de basis voor Europese kolonisatie en overheersing in andere delen van de wereld. Wat begon als een zoektocht naar een handelsroute en specerijen groeide uit tot een periode waarin Europese mogendheden over grote delen van de aarde hun invloed zouden uitbreiden.

De eerste reis rond de wereld veranderde voorgoed het beeld dat Europeanen van de wereld hadden. Het was een bewijs van menselijke moed en doorzettingsvermogen, maar tegelijk het begin van een tijdperk waarin ontdekkingen en handel hand in hand gingen met oorlog en overheersing, iets wat later duidelijk werd bij de veroveringen van Hernán Cortés in Mexico.